Maqolalar
БАРИАТРИК ОПЕРАЦИЯЛАРДАН КЕЙИН БЕМОРЛАРДА ЎТ-ТОШ КАСАЛЛИГИНИ ОЛДИНИ ОЛИШ ВА ДАВОЛАШДА АНЪАНАВИЙ ЁНДАШУВНИНГ КАМЧИЛИКЛАРИНИ ТАҲЛИЛ ҚИЛИШ
Муаллифлар таъкидлашича, таққослаш гуруҳи бўйича ўтказилган клиник таҳлил (п = 483; 44 беморда ўт-пюш касаллиги аниқланган, 32 беморда қайта операциялар бажарилган) анъанавий ёндашувнинг чекланганлигини кўрсатди. Холецитэктомияни фақат ўт пуфагида тошлар мавжуд бўлган ҳолатларда бажариги ўт-тош касаллигининг кеч аникранишига, к,айта аралашувлар, шошилинч операциялар ва асоратлар сонининг ортишига олиб келади. Хавф омиллари эътиборга олинмаган: 2-тоифа қандли диабет, ўт пуфагининг морфологик ўзгаришлари ва билиар сладж профилактик чора-тадбирларни режалаштиришда ҳисобга олинмаган. Урсодезоксихолат кислотаси (УДХК) билан эмпирик профилактика самарасиз деб топилди.
KICHIK TOS A’ZOLARI PROLAPSIGA OLIB KELUVCHI ETAKCHI XAVF OMILLARI
Ushbu tadqiqotda chanoq a ’zolariprolapsi rivojlanishidagiyetakchixavfomillari о ‘rganildi. 90 nafar bemor va 40 nafar sog ‘lorn ayol tekshirildi. Og ‘ir jismoniy mehnat, setnizlik, yuqori paritet, tug ‘ruq asoratlari, yirik homila va qisqa intergenetik interval asosiy xavf omillari ekanligi aniqlandi. TVI >25 bo ‘Igan ayollarda prolaps xayfi yuqori bo ‘Idi. Natijalar profilaktika choralarini ishlab chiqishda muhim.
СЕМИЗЛИК ВА 2-ТИП ҚАНДЛИ ДИАБЕТ ФОНИДА БАРИАТРИК ЖАРРОҲЛИК НАТИЖАЛАРИ: ХОЛЕЛИТИАЗНИНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШ ВА ДАВОЛАШГА ЗАМОНАВИЙ ЁНДАШУВЛАР
Муаллифлар таъкидлашича, модификация цилинган даволаш-диагностика алгоритмини ишлаб чикши ва клиник амалиётга жорий этим ут-тош касаллигининг асоратли шакллари ривожланиш хавфини камайтиради ҳамдақайтахолецитэктомиягаму.утожбеморлардакасалликнингнисбатан “енгил "клиниккечигиинитаъминлайди, шу билан бирга июшилинч операциялар ва такрорий холецитэкпюмиялар хавфини пасайтиради. Муаллифлар таклиф этилган модификация қилинган алгоритм бариатрия амалиётида, айниқса семизлик ва 2-тоифа цандли диабет билан огриган беморларда, жарроҳлик тактикасини оптималлаштиришга қаратилган клиник жиҳатдан асосланган, хавфсиз, самарали ва иқтисодий жиҳатдан мақбул ёндашув эканлигини хулоса қиладилар.
O'T TOSH KASALLIGINI SUN'IY INTELLIGENT YORDAMIDA JARROHLIK DAVOLASHDA QIYA MINIPAROTOMINING KOMPYU-TERDA MODELLASHTIRISH VA KLINIK VA ANATOMIK ASOSLASH
O't pufagi topografiyasini o'rganish uchun 176 nafar bemorning MRT-tomogrammalari tahlil qilindi. SI algoritmlari asosida о ‘t pufagi joylashuvining pozitsion standartlari tasnifi ishlab chiqildi. Klinik qismga 176 nafar bemor kiritilib, ular nazorat va asosiy (MedScan Al qo 'llanilgan) guruhlarga bo ‘lindi. SIyordamida о ‘tpufagi joylashuvining uchta turi aniqlandi: vertikal (23,8%), o'rta (61,4%) va gorizontal (14,8%). Qiya minilaparotomiya barcha turlarda operatsion qulaylikni (vizualizatsiyani) ta ’minlashi isbotlandi.
2-ТИП ҚАНДЛИ ДИАБЕТ ФОНИДА СЕМИРИШНИ ХИРУРГИК ДАВОЛАШНИНГ ЯҚИН НАТИЖАЛАРИНИ ҚИЁСИЙ БАҲОЛАШ
Муаллифлар 2-тип цандли диабет фонида семириш билан огриган беморларда яцин операциядан кейинги даврда лапароскопик ошцозоннинг бўйлама резекцияси ва модификация цилинган усулда бажарилган мини-гастрошунтирлаш қўлланилиши таққослаш гуруҳига нисбатан асоратлар частотасининг ишончли камайишига олиб келганини маълум циладилар. Муаллифлар хулосасига кура, клиник амалиётга ишлаб чиқилгаи ва жорий этилган модификация цилинган бариатрия операциялари операциядан кейинги асоратлар ва леталлик кўрсаткичларини сезиларли даражада камайтириш имконини берди. Бу эса 2-тип цандли диабет фонида семиришни, жумладан морбид семиришни хирургик даволашда таклиф этилган дифференциал ёндашув самарадорлигини тасдицлайди.
BOLALARDA ICHAK INVAGINATSIYASINI JARROHLIK USULIDA DAVOLASHDA TAKTIK-TEXNIK YONDASHUVLARNI OPTIMALLASHTIRISH
Birinchiyil hayotidagi bolalarda ichak invaginatsiyasi jarrohlik amaliyotida eng dolzarb muammolardan biri bo ‘lib qolmoqda. Ushbu tadqiqotda turli davolash usullari - konservativ, laparoskopik va laparotomik yondashuvlar samaradorligi taqqoslab o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, davolash usuli tanlovi bolaning yoshi, shifoxonaga murojaat vaqti hamda klinik belgilar og ‘irligiga bog ‘liqdir. О ‘rganish natijalariga ко ‘ra, asosiy guruhda yaqin davrdagi asoratlar chastotasi sezilarli darajada kamaydi (2,6% ga nisbatan 22,5%). Laparoskopik yondashuvning afzalliklari - minimal invazivlik, qisqa reabilitatsiya davri va infektsion asoratlarning kamligi bilan tasdiqlandi. Shaxsiylashtirilgan jarrohlik taktikasi chaqaloqlarda invaginatsiyani davolash samaradorligini oshirishga yordam beradi.
TIZZA BO‘G‘IMI KONTRAKTURALARIDA REABILITATSIYANING INNOVATSION VA AN’ANAVIY USULLARI: QIYOSIY SHARH
Tizza bo'g'imi kontrakturalari tayanch-harakat tizimining shikastlanishlari, jarrohlik amaliyotlari hamda yallig ‘lanish kasalliklaridan keyin yuzaga keladigan eng ко ‘p uchraydigan va funksional jihatdan muhim asoradardan biridir Maqolada ushbu patologiyaga ega bemorlarni reabilitatsiya qilishning zamonaviy strategiyalari bo ‘yicha tahliliy sharh keltirilgan. Kontrakturalarning shakllanish mexanizmlari, tiklanish jarayonining asosiy bosqichlari hamda turli fizioterapevtik, kinezioterapevtik va manual usullarning samaradorligi ко ‘rib chiqilgan. Erta mobilizatsiya, mashqlarni individual tanlash va zamonaviy texnik reabilitatsiya vositalaridan foydalanishni о ‘z ichiga olgan kompleks yondashuvga alohida e ’tibor qaratilgan. So ‘nggi besh yil ichida chop etilgan mahalliy va xorijiy manbalar tahlil qilindi. Reabilitolog shifokorlar, ortopedlar va fizioterapevtlar о ‘rtasidagi multidissiplinar hamkorlik zarurligi ta ’kidlangan.
ЎНГ ЙЎҒОН ИЧАК ВА ПОДВЗДОШ ИЧАКНИНГ ЎСМАЛИ ВА ЎСМАСИЗ КАСАЛЛИКЛАРИДА БИРЛАМА ИЛЕОКОЛИК АНАСТОМОЗЛАРНИНГ ЯҚИН НАТИЖАЛАРИ
Муаллифлар ўнг йўгон ичак ва подвздош ичак касалликлари сонининг ортиб бораётганини қайд этадилар, бу ҳолатлар ўнг томонлама йўгон ичак резекциясини ёки унинг сегментини, шунингдек ингичка ичакнинг терминал бўлимирезекциясини бажаришни ва ичакузлуксизлигини тиклашни талаб цилади. Бироцушбу операциялар натижалари анастомоз чокларининг нисбатан юқори даражадаги йетишмовчилиги билан қийинлашади. Муаллифлар хулосасига кўра, инвагинацион анаспюмозлардан, жумладан модификация қилинган «чўктирилган» усулда бажарилган «учидан-учига» илеотрансверзоанастомоздан, шунингдек жарроҳлик тактикаси ва даволашнинг такомиллаштирилган алгоритмидан фойдаланши ушбу беморлар пюифасида жарроҳлик тактикасини оптималлаштириш ва натижаларни яхшилаш имконини беради.
GASTROEZOFAGIAL REFLYUKS KASALLIGINI BAHOLASH O'LCHOVLARI VA DIAGNOSTIKA USULLARI
Gastroezofageal reflyuks kasalligi (GERK) — yuqori oshqozon-ichak trakti keng tarqalgan kasalliklaridan biri bo ‘lib, turli klinik namoyonlar hamda asoratlar rivojlanishi xavfi (eroziv ezofagit, Barrett qizilo ‘ngachi, qizilo ‘ngach adenokarsinomasi) bilan bog‘liq. An’anaviy diagnostikyondashuvlar klinik mezonlar va instrumental tekshiruv usullarini o‘z ichiga oladi. Simptomatik baholash shkalalari birlamchi diagnostika va davolash monitoringida keng qo‘llaniladi, biroq ularni alohida qo ‘Hash diagnostik aniqlikni cheklaydi. Mazkur sharhda asosiy shkalalar, usullar, ularning diagnostik ко ‘rsatkichlari hamda klinik qo ‘llanilishi ко ‘rib chiqilgan.
ПРОСТАТА БЕЗИНИНГ ЯХШИ СИФАТЛИ ГИПЕРПЛАЗИЯСИДА ХИРУРГИК АРАЛАШУВЛАРНИНГ ЯҚИН ВА УЗОҚ МУДДАТЛИ НАТИЖАЛАРИНИ ТАҚҚОСИЙ БАҲОЛАШ
Муаллифлар билдиршиича, MiLEP усулида постоперацион лазерли таъсир ва кичик диаметридаги инструмент (19 Fr) қўлланилиши операциядан кейинги яқин даврда қон кетиш, уретра жароҳатлари ва инфекцияли асоратлар частотасини камайтиради. Узоқ муддатли кузатувларда уретра стриктуралари частотаси қарийб беш баравар, ретроград эякуляция уч баравар камайгани ва қаита аралашувлар бутунлай йўқлиги аникранди. IPSS, Qmax ва QoL кўрсаткичлари барқарор яхшиланишни намойши этди. Муаллифлар хулоса цилиб айтишича, оптималлаштирилган хирургик тактика аралашув радикаллиги ва уродинамик функцияларни тиклаш самарадорлигини оширади ҳамда беморлар х;аёт сифатини яхшилайди, аиницса ёшли ва қўшма патологияга эга шахсларда.
XOLELITIAZ ENDО-JARROHLIK AMALIYOTIDA SI TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASH IMKONIYATLARI
Tadqiqotga 2020 yildan 2025 yilning birinchi yarim yilligiga-cha laparoskopik xoletsistektomiya о ‘tkazilgan 242 nafar bemor kiritildi. Barcha jarrohlik amaliyotlari standart videoregistratsiya orqali yozib olingan bo ‘lib, ya-gona endovideo ma’lumotlar bazasini yaratishga imkon berdi, Vizual belgilarni avtomatik ajratib olish, jarrohlik fazalarini aniqlash, anatomik strukturalarni aniqlash va xavfli zonalarni (Critical View of Safety) algoritmik baholash usullari qo'llanildi. Bemorlardan 150 nafari ayol (62,0%), 92 nafari erkak (38,0%), o'rtachayosh — 49 ± 14yosh. Operatsiyaning ochiq usulga o'tkazilishi faqat 3 ta holatda (1,2%) kuzatildi, intraoperatsion asoratlar esa 11,1%> bemorlarda qayd etildi. Asosiy safro yo ‘llarining jiddiy shikastlanishi aniqlanmadi.
TIZZA BO‘G‘IMI ENDOPROTEZLASHDAN KEYINGI KONTRAKTURASINI REABILITATSIYA QILISHNING ZAMONAVIY STRATEGIYALARI (sharh maqola)
Tadqiqotning maqsadi - tizza bo'g'imi total endoprotezlashdan keyingi kontrakturasini reabilitatsiya qilishningzamonaviystrategiyalarini tahlil qilish va ularning klinik samaradorligini baholashdan iborat. Ishda operatsiyadan keyingi kontraktura shakllanishining sabablari, uning oldini olish va tuzatish usullariga bag'ishlangan mahalliy hamda xorijiy tadqiqotlar ma’lumotlari umumlashtirildi. Erta mobilizatsiya, davolovchi jismoniy mashqlar, mexanoterapiya, fizioterapevtik usullar va multimodal reabilitatsiya yondashuvining tamoyillari ко ‘rib chiqildi. Reabilitatsiya dasturlarini bemorning funksional holatini inobatga olgan holda individuallashtirishga alohida e ’tibor qaratildi. Reabilitatsiyani erta boshlash barqaror kontraktura rivojlanishi va takroriy aralashuvlar xavfini kamaytirishi aniqlandi. Olingan natijalar endoprotezlashdan keyingi bemorlarni yuritishda multidissiplinar yondashuv zarurligini tasdiqlaydi.
QON TOMIR SHAKILI NEYROREVMATIZM BILAN OG'RIGAN BEMORLARDA TRANSKRANIAL DOPLER MA'LUMOTLARIGA KO’RA MIYA GEMODINAMIKASI KO'RSATKICHLARI
Tadqiqotda neyrorevm atizmning tomir shakliga ega bemorlarda miya gemodinamikasi transkranial dopplerografiya usuli yordamida о ‘rganildi. Miya qon oqimining erta va bosqichma-bosqich kuchayib boruvchi buzilishlari, jumladan oqim tezligi va tomir qarshiligi o‘zgarishlari aniqlandi. Transkranial dopplerografiyaning serebrovaskulyar buzilishlarni erta aniqlashdagi yuqori diagnostik ahamiyati ко ‘rsatildi.
ЖИГАРНИНГ КЎП МАРОТАЛИ ЭХИНОКОККОЗИНИНГ ЭТИОПАТОГЕНЕТИК ЖИҲАТЛАРИ ВА ЖАРРОҲЛИК КОРРЕКЦИЯСИНИНГ ЗАМОНАВИЙ СТРАТЕГИЯЛАРИ (адабиётлар шарҳи)
Муаллифлар жигарнинг купмарталикэхинококкози гепатобилиар тизимнингэнгмураккаб паразитар касаллик шаклларидан бири бўлиб, куп ўчоцли кечиши, асоратлар юцори частотаси ва жарроулик тактикасининг вариабеллиги билан тавсифланишини таъкидлайдилар. Марказий Осиё мамлакатларида, жумладан Ўзбекистон Республикасида касалликнинг эндемик сакраниши шароитида эрта ташхис қўйиш, патогенетик жиҳатдан асосланган операция усулини танлаш ва рецидивларнинг олдини олиш алоуида ауамият касб этади. Тадцицот мацсади - жигарнинг куп марталик эхинококкози этиопатогенези бўйича замонавий адабиёт маълумотларини умумлаштириш ва жарроулик коррекциясининг уозирги стратегиялари самарадорлигини бауолаш.
SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANGAN HOLDA XOLESISTEKTOMIYADA ENDOVIDEOLAPARODOSTUPNI MODELLASHTIRISH
Ish doirasida 176 bemorning ma ’lumotlari ко ‘rib chiqildi, bunda multispiral kompyuter tomografiyasi hamda konvolyutsion neyron tarmoqlariga asoslangan “MedScan Al” dasturiy kompleksi qo ‘llanildi. Tizim о ‘t pufagini avtomatik segmentatsiya qilish, lining burchak holatini aniqlash va troakarlarni optimal joylashtirishning virtual modellashtirilishini ta ’minladi.
KORONAVIRUS INFEKTSIYASI BILAN KASALLANGAN BEMORLARNI DAVOLASHNING KLINIK VA LABORATOR TA'SIRLARI VA ULARNING POST-COVID NATIJALARI UCHUN AHAMIYATI
To‘plangan klinik tajribaga qaramay, COVID-19 ning o'tkir bosqichida qo'llaniladigan terapevtik yondashuvlarning uzoq muddatlipost-COVID oqibatlar rivojlanishiga ta’siriyetarli darajada о ‘rganilmagan. Tadqiqotning maqsadi — kasallikning о ‘tkir davrida turli antiviral davolash sxemalarining klinik va laborator samaradorligini baholash hamda ularning post-COVID asoratlar shakllanishiga ta’sirini, xususan arterial gipertenziya va yuqori yurak-qon tomir xavfi bo ‘Igan bemorlarda aniqlashdan iborat.
AGT T174M VA JAK2 V612PHE: LONG COVID TOMIR ASORATLARIGA KALIT
Tadqiqotda AGT T174M, JAK2 V612Phe, IL6 -174G>C va EDN1 Lysl98Asn genpolimorfizmlarining Long COVID bilan arterialgipertenziyaga ega bemorlarda assotsiatsiyalari о ‘rganildi. 174 ishtirokchidagenotiplash allel-spesifik PCRusulibilanamalgaoshirildivastatistiktahlilо ‘tkazildi. AGTT174Mpolimoifizmining TMgenotipihamdaJAK2 V612Phe polimorfizmining GG genotipi Long COVID va arterial gipertenziya bilan bemorlarda ishonchli darajada ко ‘proq uchrashi aniqlanib, miR-155 va miR-28 darajalarining pasayishi bilan bog'liq ekanligi ko'rsatildi. IL6 va EDN1 polimorfizmlari statistik ahamiyatli farqlarni ko'rsatmadi. Olingan natijalar AGT T174M va JAK2 V6I2Phe polimorfizmlarining Long COVIDning arterialgipertenziya fonida og'irroq tomir kechishiga genetik moyillik omillari sifatida rolini tasdiqlaydi.
СПОРТ ГЕНЛАРИ ВА СПОРТ ТРАВМАЛАРИ: УЛАР ОРАСИДА БОҒЛИК БОРМИ ЁКИ ЙЎҚ?
Мақолада спорт травмаси мавжуд бўлган спортчиларда aACTN ва HIF 1а каби спорт генлари генотипларини тақсимланганлик даражаси ўрганилган ва спорт травмаси мавжуд бўлмаган спортчилар билан тақцосланган. Шунингдек, ушбу генлар генотипларини тацсимланиши травма олган спортчилар шугулланган спорт турлари кесимида хам тахлил килинган.
ISTIQBOLLI SPORTCHILARNI TANLASHDA TEMPERAMENTNI BAHOLASH USULLARINI QIYOSIY O'RGANISH
Ushbu maqolada istiqbolli sportchilarni tanlashda foydalanish uchun temperamentni baholash optimal usulini aniqlash bo'yicha qiyosiy tadqiqot natij atari keldrilgan. Yetmish old nafar ko'ngilli uchta temperamentni baholash usuli (Aysenck va Strelau so'rovnomalari va B.P. Ilyinning refleks-motor testlari) yordamida tekshirildi. Aysenck so'rovnomasi bit an test o'tkazish Strelau so'rovnomasiga qaraganda sub'ektiv tebranishlar bilan temperament namoyon bo'lishining o'zgaruvchanligini ko'proq darajada ekanligi ko'rsadldi. Istiqbolli sportchilarni tanlash uchun refleks-motor usullaridan foydalangan holda markaziy asab tizimining dpologik xususiyatlarini o'rganishga asoslangan temperamentni baholash testlari afzalroqdir.
МЕТАБОЛИК, ЯЛЛИҒЛАНИШ ВА ГЕМОДИНАМИК БУЗИЛИШЛАРНИ БАҲОЛАШДА ЗАРДОБ АЛЬБУМИНИГА АСОСЛАНГАН ИНТЕГРАЛ МАРКЕРЛАР
Сўнгги йилларда гиперурикемия нафақат подагранинг патофизиологик асоси, балки мустацил кардиометаболик хавф омили сифатида ҳам эътироф этилмоқда. Унинг юрак ишемик касаллиги, гипертония ва подагра ривожланиши билан боглиқлиги кўплаб тадқикртларда кўрсатилган. Тадқиқотда 160 беморда зардоб альбумини ва унинг гемоглобин, эритроцит, нейтрофиллар, тромбоцитлар ва сийдик кислота билан нисбатлари ўрганилди. Шу асосда интеграл индекслар (НЬ/ЗА, Er/ЗА, N/3A, СК/ЗА, Tr/ЗА, УХ/ЗА, ГУФ/ОСФ, ГУФ/ДФ) ишлаб чиқилди. Натижалар гиперурикемия шароитида альбумин марказий патогенетик бўгин сифатида метаболик, яллигланиги, оксидатив стресс ва дислипидемияни интеграциялайдиган биомаркер эканлигини кўрсатди. Ушбу тадқиқот натижалари гиперурикемия билан боглиц касалликларнинг прогнозини яхшилаш ва персоналлаштирилган терапевтик ёндашувларни ишлаб чиқши учун асос бўлиши мумкин.
ABELMOSCHUS ESCULENTUS (L.) MOENCH (BAMIYA) O‘SIMLIGI URUG’IDAN EKSTRAKT OLISH TEXNOLOGIYASI
Mazkur maqolada dorivor o’simlik sifatida keng qo'llaniladigan bamiya (Abelmoschus esculentus L.) xomashyosidan biologik faol tnoddalarga boy quruq ekstrakt olish texnologiyasini ishlab chiqish masalalari yoritilgan. Tadqiqot davomida o’simlik xomashyosini tayyorlash, ekstraksiya usulini tanlash, optimal erituvchi konsentratsiyasini aniqlash, konsentratsiyalash vaquritish bosqichlari ilmiyasosda tahlil qilindi. Olingan quruq ekstraktningsifatko ‘rsatkichlari baholandi. Ish natijalari farmatsevtika sanoatida bamiya asosida fitopreparatlar yaratish uchun ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
БАЪЗИ СПОРТ ТУРЛАРИДА НЕЙРОПСИХОБИОЛОГИК МОДЕЛ ДОИРАСИДА СПОРТДАГИ МУВАФФАҚИЯТНИНГ ПСИХОЛОГИК-ГЕНЕТИК ДЕТЕРМИНАНТЛАРИНИ ЎРГАНИШ
Ушбу мақолада циклик спорт турларида спорт муваффақиятининг психологик ва генетик детерминантларини, ҳиссий барқарорликнинг генетик предикторлари ва нейромедиаторлар метаболизмининг генетик жиҳатдан аниқланган хусусиятларини ўрганиш бўйича маълумотлари тақдим этилган.
SUYAK TO‘QIMASINING MORFOFUNKSIONAL XUSUSIYATLARINI O‘RGANISHNING INSTRUMENTAL VA LABORATORIYA YONDASHUVLARI
Mazkur tadqiqotning maqsadi suyak to ‘qimasining morfofunksional xususiyatiarini baholashda zamonaviy instrumental va laboratoriya usullarini о ‘rganishdan iborat. Tasvirlash usullari, densitometriya, morfometrik va biokimyoviy tahlillarningdiagnostik imkoniyatlari ко ‘rib chiqildi. Suyak mineral zichligi ко ‘rsatkichlari, suyak remodellanishi markerlari hamda suyak arxitektonikasining tuzilma parametrlari tahlil qilindi. Kompleks yondashuvning osteopeniya, osteoporoz va boshqa metabolik suyak kasalliklarini aniqlashdagi ahamiyati baholandi. Instrumental va laboratoriya usullarini birgalikda qo ‘Hash erta diagnostika va davolash samaradorligini monitoring qilish aniqligini oshirishi aniqlandi. Olingan natijalar suyak to ‘qimasi holatini baholashda multidisiphnar yondashuv zarurligini tasdiqlaydi.
TURLI XIL GENEZLI GIPERANDROGENEMİYANING REPRODUKTIV TIZIMI FUNKSIYASIGA TA'SIRI
Giperandrogeniya reproduktivyoshdagi ayollarda keng tarqalgan endokrin buzilish bo ‘lib, reproduktiv disfunksiyaning muhim omili hisoblanadi. Androgenlarning ortiqcha ishlab chiqarilishi asosan polikistoz tuxumdon sindromi bilan bog ‘liq tuxwndon genezli yoki tug ‘ma buyrak usti bezi po ‘stlog ‘ining nekklassik giperplaziyasi bilan bog ‘liq buyrak usti bezi genezli bo ‘lishi mumkin. Barqaror giperandrogeniya gipotalamo-gipofizar-tuxumdon о ‘qi regulyatsiyasini buzadi, follikulogenezni izdan chiqaradi va surunkali anovulyatsiyaga olib keladi. Metabolik buzilishlar, ayniqsa insulinrezistentlik, steroidogenezni kuchaytiradi va jinsiy gormonlarni bog ‘lovchi globulin darajasini kamaytiradi, natijada biologik faol androgenlar miqdori ortadi. Giperandrogeniya bepushtlik, endometriy retseptivligining pasayishi va homiladorlikning noqulay yakunlari bilan bog ‘liq. Tuxumdon va buyrak usti bezi shakllarining о ‘zaro bog ‘liqligi zamonaviy ma ’lumotlar asosida yoritilgan.
COVID 19 ИНФЕКЦИЯСИ БИЛАН ХАСТАЛАНГАН БЕМОРЛАР МЕДИКАМЕНТОЗ ДАВОСИ ЧАСТОТАЛИ ТАҲЛИЛИ (ДОРИ ШАКЛИ БИРЛИКЛАРИ БЎЙИЧА)
Мақолада COVID 19 инфекииясига чалинган ва стационар шароитда даволанган беморлар медикаментоз давосида қўлланган дори восшпаларининг гуруҳлари ва дори воситаларининг бирлик миқдорлари улушлари ўрганилган. Дори воситалари гуруҳлари ва намоёндалари дори шакли бирликлари миқдори бемор жинси, касаллик кечиши, огирлик даражалари ва ёндош касалликлармавжудлиги бўйича таққосланган. Олинган натижалар даво жараёнида куллаигаи дори воситалари мицдор улушлари бемор жинси, касаллик кечуви огирлик даражалари ва ёндош касалликлар мавжудлиги билан муаъян боглиқлик мавжудлигини кўрсатади.
SUYAK TO‘QIMASINING ANTROPOMETRIK PARAMETRLARINI KLINIK-FARMAKOLOGIK NUQTAI NAZARDAN TAHLILI (Sharh maqola)
Ushbusharhningmaqsadisuyakto‘qimasiningantropometrikparametrlarigavaularningkliniko-farmakologik ahamiyatiga oid zamonaviy ma ’lumotlarni tizimlashtirishdir Suyaklarning uzunligi, zichligi, qalinligi va minerallanishi kabi asosiy morfofunksional xususiyatlari, shuningdek, suyak kasalliklarida qo ‘llaniladigan dorilarning farmakokinetikasi va farmakodinamikasiga ta ’siri ко ‘rib chiqilgan. Individual о ‘zgaruvchanlik xususiyatlari va osteoporoz, singan suyaklar va boshqa suyak tizimi kasalliklarining shaxsiylashtirilgan terapiyasi va profilaktikasi uchun ahamiyati tahlil qilingan. Sharh suyak to'qimasining morfometrik parametrlarini kompleks baholashning kliniko-farmakologik strategiyalarni samarali rejalashtirishda muhimligini ta ’kidlaydi.
БАРИАТРИК ОПЕРАЦИЯЛАРДАН КЕЙИН ТАНА МАССАСИНИ ҚАЙТА ТЎПЛАШДА ЖАРРОҲЛИК ТАКТИКАСИНИ ОПТИМАЛЛАШТИРИШ
Муаллифларнинг таъкидлашича, бариатрик операциялардан кейин тана вазнининг кбайта йигилиши семизликни жарроҳлик йўли билан даволашнинг узоқ муддатли самарадорлигини чеклайдиган асосий муаммолардан бири бўлиб қолмоқда, бу замонавий мауаллий вахорижий тадциқотлар натижалари билан тасдицланган. Муаллифлар ишлаб чшуилган алгоритмлаштирилган ёндашув семизликни жарроҳлик йўли билан даволаш натижаларини оптималлаштиришнинг клиник жщатдан асосланган, хавфсиз ва самарали воситаси бўлиб, бу даволашнинг якин ва узок, муддатли натижаларини сезиларли даражада яхшилашидан далолат беради, деган хулосага келшиган.
БИРЛАМА ИНГИЧКА–ЙЎҒОН ИЧАК АНАСТОМОЗЛАРИНИ ШАКЛЛАНТИРИШДА ШОВЛАР НОСОЗЛИГИ МУАММОСИНИНГ ҲОЗИРГИ ҲОЛАТИ (адабиётлар шарҳи)
Муаллифлар ҳозирги вақтга қадар ўнг томонлама гемиколонэктомия бажарилиб, ингичка-йўгон ичак анастомози шакллантирилиши талаб этиладиган шошилинч ва режали жарроҳлик амалиётлари сонининг ортиб бораётганини таъкидлайдилар. Муаллифлар хулосасига кўра, анастомоз шовларининг носозлиги юқори хавфи жарроҳларни стома кўйишга мажбур қилади. Ичак пассажини тиклаш бўйича бажариладиган операциянинг ўзиҳам ичак шовининг носозчиги билан қийинлаишб, юқори леталлик кўрсаткичи билан тавсифланади. Адабиётлар шарҳини якунлар экан, муаллифлар ушбу тоифадаги беморларнинг ҳаёт сифати яхшиланиши муҳим илмий-амалий ва ижтимоий аҳамиятга эга эканини қайд этадилар.
REVMATOID ARTRITDA FETUIN-A NING KLINIK-PATOGENETIK VA DIAGNOSTIK AHAMIYATI
Revmatoid artrit (RA) surunkali tizimli autoimmun yallig'lanish kasalligi bo'lib, bo‘g‘imlarning destruktiv shikastlanishi vafunksionalyetishmovchilik bilan kechadi. So'nggi yillarda RA patogenezida immun mexanizmlar bilan bir qatorda metabolik va gepatik boshqaruv tizimlarning ham muhim о ‘rni aniqlanmoqda. Ushbu maqolada jigar tomonidan sintezlanadigan muhim gepatokin - fetuin-A ning revmatoid artritdagi klinik, patogenetik va diagnostik ahamiyati tahlil qilindi. Adabiyotlar va klinik tadqiqotlar natijalari fetuin-A darajasining kasallik faolligi (DAS28), immunologik agressivlik, bo ‘g‘im destruksiyasi hamda RA bilan bog'liq ikkilamchi osteoporoz bilan chambarchas bog'liq ekanini ко 'rsatdi. Fetuin-A revmatoid artritda immun-metabolik buzilishlarni aks ettiruvchi istiqbolli biomarker sifatida baholandi.
XOLELITIAZNING MULTIMODAL ULTRATSON TASHXISI: POKUS VA XAVFLI STRATIFIKATSIYADAN SUNT'IY INTELLEKTSIYANI TADBIRLASHGA
Ushbu tadqiqotda xirurgik amaliyotda multimodal ultratovush diagnostikasi va sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini integratsiyalash imkoniyatlari tahlil qilingan. 2020-2025-yillar davomida laparoskopik xolesistektomiya о ‘tkazilgan 242 nafar bemorning ma ’lumotlari о ‘rganildi. Tadqiqotda YOLOv3 va YOLOv8 arxitekturalariga asoslangan «MedSkan AI» platformasi qo ‘llanildi. SI algoritmlari biliar zona anatomiyasini identifikatsiya qilish, "Critical View of Safety " (CVS) mezonlarini baholash va operatsion xavflarni prognozlashda foydalanildi. Natijalar shuni ko'rsatdiki, SI yordamida diagnostik aniqlik 95% dan oshdi va anatomik tuzilmalarni aniqlashda ekspert xulosalari bilan 92,4%> moslik aniqlandi. Xulosa qilib aytganda, SI texnologiyalari diagnos-tika sifatini oshirish va biliar xirurgiyada iatrogen shikastlanishlar xavfini kamaytirishda yuqori sa-maradorlikka ega.
АНЪАНАВИЙ ДАВОЛАШ ЁНДАШУВЛАРИДА 2-ТИП ҚАНДЛИ ДИАБЕТ ФОНИДА СЕМИРИШНИ ХИРУРГИК ДАВОЛАШ
Муаллифлар 2-тип қандли диабет фонида семириш билан огриган беморларни хирургия даволаги бўйича таққослаш гуруҳида ўтказилган таҳлил анъанавий тактиканинг бир қатор жиддий камчиликларини аниқлаш имконини берганини маълум қиладилар. Ушбу камчиликларга операцияларга ёш кўрсаткичларининг чекланганлиги, бариатрия оператив аралашуви турини танлашда етарли дифференциациянинг мавжуд эмаслиги, 2-тип қандли диабет давомийлигини инобатга олмаслик ҳамда стандартлаштирилган даволаш-диагностика алгоритмининг йукчиги киради.
ПРОСТАТA БЕЗИНИНГ ЯХШИ СИФАТЛИ ГИПЕРПЛАЗИЯСИНИ ДАВОЛАШДА ЛАЗЕР ТАЪСИРИ ВА ЗАМОНАВИЙ МУАММОЛАР ҲОЛАТИ (адабиётлар таҳлили)
Муаллифлар билдиришича, простата безининг яхши сифатли гиперплазияси (ПБГП) 50 ёшдан ошган эркаклар орасида клиник аҳамияти юқори бўлган муаммо сифатида қолмоқда. Трансуретрал простатэктомия (ТУРП) самарали бўлса-да, айниқса простата ҳажми ва операциядан кейинги асоратлар частотаси бўйича айрим чекловларга эга. Лазерли простата мини-энуклеацияси (HoLEP) эса қисқа ва узоқмуддатли натижалар бўйича юқори самарадорликни кўрсатади. Муаллифлар хулоса цилиб айтишича, хавф омиллари, индивидуаллаштирилган хирургик тактика ва замонавий каминвазив усулларни ҳисобга олган комплекс ёндашув зарур. Ўзбекистонда маълумотларни тизимлаштириш ва оптималлаштирилган хирургик даволаш алгоритмларини ишлаб чиқиш эҳтиёжи мавжуд бўлиб, бу тадқиқотни долзарб ва инновацион қилади.
РЕВМАТОИД АРТРИТНИНГ КЛИНИК КЕЧИШИДА КАРБАМИЛЛАНГАН ОҚСИЛЛАРГА ҚАРШИ АНТИТАНАЧАЛАРНИНГ РОЛИ (адабиётлар таҳлили)
Ревматоид артрит энг кенг тарқалган иммун яллигланиш (аутоиммун) ревматик касаллик бўлиб, бўгимларнинг сурункали эрозив шикастланиши ва ички органларнинг тизимли иштироки билан тавсифланади. РА диагностикасида ревматоид омилнинг ИгМ, циклик цитруллинланган пептидга антитаналар ва модификациюанган ситруллинланган виментинга антитаналарни ўз ичига олган ўзига хос биомаркерларни аниқлаш муҳим роль ўйнайди. Ревматоид омил ва АҚСЎП Америка ревматологлар коллегияси ва Европа ревматологлар ассоциациялари альянсининг таснифлаш мезонларига киритилган (АСР/ЭУЛАР, 2010), улар асосида касалликнинг серопозитив ва серонегатив вариантлари ажратилади. Сўнгги йилларда ревматоид артритнинг янги юқори сезгир ва ўзига хос лаборатория маркерлари ҳақида катта ҳажмдаги маълумотлар тўпланган. Ҳозирги босқичда карбамилланган оқсилларга қарши антитаналар (анти-СарП) энг истиқболли ҳисобланади.
