Qo'yiladigan talablar
MUALLIFLAR UCHUN QOIDALAR
- Sharh maqolalar, original tadqiqotlar va klinik kuzatuvlar nashr etish uchun qabul qilinadi. Nashr etilayotgan materiallar dolzarb, ilmiy yangilikka ega, nazariy va amaliy ahamiyatga ega bo'lishi kerak.
- Avval boshqa nashrlarga yuborilgan maqolalar chop etish uchun qabul qilinmaydi. Maqolaning originalligi kamida 85% bo'lishi kerak.
- Maqolada muallifning familiyasi, ismi, sharifi, muallif ishlaydigan muassasaning to'liq nomi, shuningdek, yozishmalar uchun mas'ul shaxsning telefon raqami va e-mail manzili to'liq ko'rsatilishi kerak.
- Maqola mualliflari soni 4 nafardan oshmasligi kerak.
- Maqola va ilova hujjatlar faqat elektron shaklda quyidagi manzilga qabul qilinadi: sportmedscience.uz@gmail.com
- Maqola Microsoft Word (*.doc yoki *.docx) formatidagi bitta fayl sifatida tayyorlanishi va yuborilishi kerak, Times New Roman shriftida, kegin 14, qatorlararo interval 1, birinchi qator chekinishi 1,25 sm, matn kengligi bo'yicha tekislangan bo'lishi lozim. Hoshiyalar: o'ngdan 10 mm, chapdan 30 mm, pastdan va yuqoridan 20 mm.
- Original maqola muallifning shaxsiy tadqiqot natijalarini o'z ichiga olishi kerak.
- Original tadqiqot maqolasining tuzilishi quyidagicha bo'lishi kerak: kirish (mavzuning dolzarbligi, tadqiqot maqsadi), tadqiqot usullari va tashkil etilishi, tadqiqot natijalari va ularning muhokamasi, xulosa, adabiyotlar ro'yxati, tasviriy material. Sharhlar, ma'ruzalar va qisqa xabarlar boshqacha tuzilishga ega bo'lishi mumkin.
- Barcha maqolalar uchun kalit so'zlar bilan birga annotatsiya majburiydir. Annotatsiya tadqiqot maqsadi va uning natijalarini o'z ichiga oladi. Annotatsiya hajmi 10-12 qator.
- Maqola nomi, annotatsiya, kalit so'zlar, mualliflar familiyasi va initsiallari, muassasaning to'liq nomi ingliz tiliga tarjima qilinadi.
- Maqolada umumqabul qilingan qisqartmalar (o'lchov birliklari, fizik, kimyoviy va matematik miqdorlar va atamalar) va abbreviaturalardan foydalanishga ruxsat beriladi. Muallif tomonidan kiritilgan barcha harf belgilari maqola matnida birinchi marta tilga olinganda tushuntirilishi kerak. Abbreviatura kiritilganda, uni tushuntirishdan so'ng qavs ichida yozish kerak, keyinchalik faqat abbreviaturadan foydalaniladi.
Matndagi havolalar adabiyotlar ro'yxatidagi raqamlarga muvofiq kvadrat qavslarda beriladi. Maqolaning barcha mualliflari ko'rsatilishi kerak, "va boshq. (et al.)" degan yozuvga yo'l qo'yilmaydi, chunki mualliflar jamoasini 2-3 kishiga qisqartirish nomsiz hammualliflarning iqtibosligini yo'qotishga olib keladi. Adabiyotlar maqolalar nomi bilan ko'rsatilishi kerak. Nashr etilmagan ishlarga havolalar berish mumkin emas.
- Sarlavhali rasmlar maqolaning tegishli joyiga joylashtirilishi kerak. Hajmi kamida 800 Kb bo'lgan tiff yoki jpg kengaytmali rasm formatidagi alohida fayl yuboriladi.
- Jadvallar maqolaning tegishli joyiga joylashtirilishi kerak. Yuqori o'ng burchakda jadval raqamini belgilash kerak, pastda uning nomi beriladi. Jadvallarda so'zlarni qisqartirishga yo'l qo'yilmaydi. Jadvallardagi barcha raqamlar matndagi raqamlarga mos kelishi va albatta statistik jihatdan qayta ishlangan bo'lishi kerak.
- Agar rasm yoki jadval bitta bo'lsa, unga raqam berilmaydi. Har bir rasm yoki jadval bir xil sarlavhaga va barcha qisqartmalarning tushuntirilishiga ega bo'lishi kerak. Rasm ostidagi yozuvlarda abssissa va ordinata o'qlari bo'yicha belgilanishlar va o'lchov birliklari ko'rsatiladi.
- Maqolaga iqtibos keltirilgan adabiyotlar ro'yxati ilova qilinishi kerak, u quyidagicha rasmiylashtirilishi kerak:
* Manbalar mualliflar familiyasi va initsiallari ko'rsatilgan holda alifbo tartibida, avval mahalliy, so'ngra xorijiy manbalar keltiriladi.
* Kitoblar, jurnal maqolalari nomlari, nashr etilgan joyi, nashriyoti, nashr yili, jild va son raqamlari, "dan" va "gacha" sahifalari to'liq ko'rsatilishi kerak.
* Mahalliy mualliflarning xorijiy tillarda nashr etilgan ishlari xorijiy mualliflar ishlari orasida umumiy alifbo tartibida, xorijiy mualliflarning rus tilida nashr etilgan ishlari esa mahalliy mualliflar ishlari orasida umumiy alifbo tartibida joylashtiriladi.
* Barcha manbalar raqamlanishi kerak va ularning raqamlari maqola matnidagi raqamlarga qat'iy mos kelishi kerak. Agar bitta muallifning (shu jumladan hammualliflikdagi) bir nechta ishi keltirilsa, ular xronologik tartibda joylashtiriladi.
* Sharh maqolalari uchun adabiyotlar ro'yxati kamida 50 ta manbadan, original maqolalar uchun esa kamida 15 ta manbadan iborat bo'lishi kerak.
* Dissertatsiyalar avtoreferatlariga havola qilinganda ularning nomi ko'rsatilishi kerak.
* Nashr etilmagan ishlarga havola qilish mumkin emas. Bibliografiyaning aniqligi uchun muallif javobgardir.
- Nashr etish uchun qabul qilingan maqolalar ilmiy tahrirdan o'tadi. Tahririyat maqolalarni qisqartirish va tuzatish huquqini o'zida saqlab qoladi. Maqolaning kelib tushgan sanasi deb maqolaning yakuniy varianti olingan vaqt hisoblanadi.
QO'LYOZMALARNI TAQRIZLASH
Tahririyat qo'lyozmalarni ikki tomonlama (mutaxassislik bo'yicha va tadqiqot natijalarining ishonchliligi bo'yicha) mustaqil ekspert baholash (taqrizlash) bilan ta'minlaydi. "Tibbiyot va sport" jurnaliga taqdim etilayotgan maqolalar jurnal profiliga va mualliflar tomonidan qo'lyozmalarni taqdim etish qoidalariga mos kelishi kerak.
Jurnal tahririyatiga kelib tushgan barcha ilmiy maqolalar bir tomonlama ko'r taqrizlashdan o'tadi.
Taqrizlash jarayoni quyidagi bosqichlarni o'z ichiga oladi:
* Jurnal ilmiy muharriri tomonidan maqolaning qo'lyozmalarga qo'yiladigan asosiy talablarga muvofiqligi bo'yicha ekspertiza maqola tahririyatga kelib tushgan kundan boshlab 7 kun ichida amalga oshiriladi. Tahririyatga kelib tushayotgan barcha maqolalar "Anti-Plagiat" tizimi yordamida ko'chirmachilik borligi tekshiriladi. " Tibbiyot va sport" jurnalida nashr etish shartlarini hisobga olmasdan rasmiylashtirilgan qo'lyozmalar ko'rib chiqilmaydi va muallifga qo'lyozma shartlarga muvofiq emasligi sababli uni ko'rib chiqishdan voz kechilganligi haqida xabar beriladi.
* Tashqi taqrizlash. " Tibbiyot va sport " jurnalida bir tomonlama ko'r taqrizlash formati qabul qilingan. Mustaqil ekspertlarni tanlash bosh muharrir, ilmiy muharrir va tahririyat hay'ati a'zolari tomonidan taqdim etilgan materiallarning mavzuiy yo'nalishini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Maqolalarni taqrizlash ixtiyoriy va bepul asosda amalga oshiriladi. Mustaqil ekspertlar fan doktori ilmiy darajasiga ega bo'lgan hamda maqola mualliflari yoki jurnal tahririyati bilan ilmiy, moliyaviy yoki boshqa munosabatlarda bo'lmagan shaxslar orasidan tanlanadi. Maqolalarni taqrizlash ham tahririyat hay'ati a'zolari, ham taklif etilgan taqrizchilar – O'zbekiston va boshqa mamlakatlarning tegishli fan sohasidagi yetakchi mutaxassislari tomonidan amalga oshiriladi.
* Potensial manfaatlar to'qnashuvi aniqlangan taqdirda (raqobat, hamkorlik va taqdim etilgan ish bilan bog'liq boshqa mualliflar, kompaniyalar yoki tashkilotlar bilan munosabatlar tufayli), taqrizchi bu haqda bayonot berishi va taqdim etilgan qo'lyozmani ko'rib chiqishdan voz kechishi shart. Xususan, qo'lyozmalarni taqrizlashda yuzaga keladigan potensial manfaatlar to'qnashuviga quyidagi holatlar kiradi:
* Taqrizchi muallif (mualliflar) bilan oxirgi 5 yil ichida chop etilgan birgalikdagi nashrlarga ega;
* Taqrizchi maqola muallifi (mualliflari) bilan qo'lyozmani xolis baholashga to'sqinlik qiladigan shaxsiy munosabatlarga ega;
* Taqriz qilinayotgan ishning muallifi yoki hammuallifi, shuningdek, maqola muallifi/hammuallifi bo'lgan ilmiy daraja da'vogarlarining ilmiy rahbarlari taqrizchi bo'la olmaydi.
Taqrizlash jarayoni maxfiydir. Taqrizchilar ko'rib chiqish uchun yuborilgan qo'lyozmalar mualliflarning intellektual mulki ekanligi va oshkor etilmaydigan ma'lumotlarga tegishli ekanligi haqida ogohlantiriladi. Taqrizchilarga qo'lyozmalardan o'z ehtiyojlari uchun foydalanishga ruxsat berilmaydi. Anonimlik va maxfiylikning buzilishiga faqat materiallarning noto'g'riligi yoki soxtalashtirilganligi to'g'risida bayonot bo'lgan taqdirda yo'l qo'yiladi. Taqdim etilgan qo'lyozmalardan olingan nashr etilmagan ma'lumotlardan foydalanish mumkin emas.
Taqrizchilar va mualliflar "Tibbiyot va sport" jurnalining Internet tarmog'idagi saytida joylashtirilgan maqolalarni nashr etishda axloqiy normalarga rioya qilish bo'yicha qabul qilingan siyosatiga amal qilishlari shart.
Taqriz tahririyat tomonidan taklif etilgan standart shakl bo'yicha tuziladi va quyidagi qoidalarni qamrab olishi shart:
* taqdim etilgan maqolaning dolzarbligi;
* maqolada ko'rib chiqilayotgan tadqiqot yo'nalishining ilmiy yangiligi;
* ko'rib chiqilayotgan bilim sohasida qo'yilgan muammo va/yoki olingan natijalarning amaliy ahamiyati;
* tadqiqot usullarining yetarliligi va zamonaviyligi;
* tadqiqot materialining yetarliligi va informativligi;
* olingan natijalar muhokamasining to'g'riligi va to'liqligi;
* xulosalarning tadqiqot maqsadi va vazifalariga muvofiqligi;
* qo'lyozmaning umumiy hajmi va uning alohida elementlari (matn, jadvallar, tasviriy material, bibliografik havolalar) yo'l qo'yiladigan darajada ekanligi;
* jadvallar, tasviriy materiallarni maqolaga joylashtirishning yetarliligi, sifati va maqsadga muvofiqligi hamda ularning ko'rsatilgan mavzuga mosligi;
* maqolani rasmiylashtirish sifati: bayon etish uslubi, atamalarning muvofiqligi va uning ko'rib chiqilayotgan bilim sohasida qabul qilingan me'yorlarga mosligi.
Taqrizchi qo'lyozmani xolis baholashi shart. Muallifga (mualliflarga) shaxsiy mulohazalar bildirib bo'lmaydi. Taqrizchi o'z fikrini aniq va asosli ifodalashi kerak.
Taqrizchi imkon qadar mavzuga mos keladigan va taqriz qilinayotgan qo'lyozmaga aloqador bo'lgan, lekin qo'lyozma bibliografiyasiga kiritilmagan muhim nashr etilgan ishlarni aniqlashi kerak. Taqrizda taqriz qilinayotgan qo'lyozmadagi biron bir kuzatuv, xulosa yoki dalil adabiyotda ilgari uchraganligi haqidagi har qanday tasdiq aniq bibliografik havola bilan birga bo'lishi kerak.
Taqrizchi bosh muharrirning e'tiborini ko'rib chiqilayotgan qo'lyozma va ilgari nashr etilgan boshqa har qanday ish o'rtasidagi sezilarli o'xshashlik yoki moslik aniqlanganiga qaratishi kerak.
Taqrizlash muddati 2-4 hafta, ammo taqrizchining iltimosiga ko'ra u uzaytirilishi mumkin.
Har bir taqrizchi qo'lyozma materiallarini idrok etish va talqin qilishga ta'sir qiluvchi yaqqol manfaatlar to'qnashuvi mavjud bo'lganda taqrizdan voz kechish huquqiga ega. Qo'lyozmani ko'rib chiqish yakunlari bo'yicha taqrizchi maqolaning keyingi taqdiri to'g'risida tavsiyalar beradi (taqrizchining har bir qarori asoslantirilishi kerak):
* maqola hozirgi ko'rinishida nashr etish uchun tavsiya etiladi;
* maqola taqrizchi tomonidan qayd etilgan kamchiliklar tuzatilgandan so'ng nashr etish uchun tavsiya etiladi;
* maqola boshqa mutaxassis tomonidan qo'shimcha taqrizdan o'tishi kerak;
* maqola jurnalda nashr etilishi mumkin emas.
Mualliflarni taqrizlash natijalari haqida xabardor qilish tartibi. Taqrizlash natijalariga ko'ra maqola rad etilishi, mualliflarga qayta ishlash uchun yuborilishi yoki nashr etish uchun qabul qilinishi mumkin. Agar taqrizda maqolani tuzatish va qayta ishlash bo'yicha tavsiyalar bo'lsa, jurnal tahririyati muallifga taqriz matnini maqolaning yangi variantini tayyorlashda ularni hisobga olish yoki asosli ravishda (qisman yoki to'liq) rad etish taklifi bilan yuboradi. Maqolani qayta ishlash mualliflarga o'zgarishlar kiritish zarurligi haqida elektron xabar yuborilgan paytdan boshlab 1 oydan ko'proq vaqtni olmasligi kerak. Qayta ishlangan maqola qayta taqrizga yuboriladi. Mualliflar materiallarni qayta ishlashdan bosh tortgan taqdirda, ular tahririyatni maqolani nashr etishdan voz kechganliklari haqida xabardor qilishlari kerak. Agar mualliflar taqriz yuborilgan kundan boshlab 3 hafta o'tgach, hatto mualliflardan maqolani qayta ishlashdan voz kechganligi haqida ma'lumot bo'lmasa ham, qayta ishlangan variantni qaytarmasalar, tahririyat uni ro'yxatdan chiqaradi. Bunday vaziyatlarda mualliflarga qayta ishlash uchun ajratilgan muddat tugaganligi munosabati bilan qo'lyozmani ro'yxatdan chiqarilganligi to'g'risida tegishli xabarnoma yuboriladi.
Agar muallif va taqrizchilar o'rtasida qo'lyozma yuzasidan hal qilib bo'lmaydigan ziddiyatlar yuzaga kelsa, tahririyat hay'ati qo'lyozmani qo'shimcha taqrizga yuborish huquqiga ega. Ziddiyatli vaziyatlarda qaror tahririyat hay'ati yig'ilishida bosh muharrir tomonidan qabul qilinadi.
Nashr etish uchun quyidagilar qabul qilinmaydi:
* jurnalning qo'lyozmalarga qo'yiladigan talablariga javob bermaydigan maqolalar; mualliflar qo'lyozmani texnik qayta ishlashdan bosh tortsa, maqolalar tashqi taqrizlash jarayonisiz rad etilishi mumkin.
* mualliflari taqrizchilarning e'tirozlarini asosli javob bermasdan bajarmaydigan maqolalar.
* qo'lyozmani nashr etishni rad etish to'g'risidagi qaror tahririyat hay'ati yig'ilishida taqrizchilarning tavsiyalariga muvofiq qabul qilinadi.
Tahririyat hay'ati qarori bilan nashr etish uchun tavsiya etilmagan maqola qayta ko'rib chiqish uchun qabul qilinmaydi. Nashr etishni rad etish haqidagi xabar muallifga elektron pochta orqali yuboriladi.
Jurnal tahririyat hay'ati tomonidan maqolani nashr etish uchun qabul qilish to'g'risida qaror qabul qilingandan so'ng, tahririyat bu haqda muallifni xabardor qiladi va nashr etish muddatlarini ko'rsatadi.
Ijobiy taqrizning mavjudligi maqolani nashr etish uchun yetarli asos bo'lmaydi. Nashr etish to'g'risidagi yakuniy qaror tahririyat hay'ati tomonidan qabul qilinadi. Ziddiyatli vaziyatlarda qaror bosh muharrir tomonidan qabul qilinadi.
