Barcha narsalar
-
TIZZA BO‘G‘IMI ENDOPROTEZLASHDAN KEYINGI KONTRAKTURASINI REABILITATSIYA QILISHNING ZAMONAVIY STRATEGIYALARI (sharh maqola)
Tadqiqotning maqsadi - tizza bo'g'imi total endoprotezlashdan keyingi kontrakturasini reabilitatsiya qilishningzamonaviystrategiyalarini tahlil qilish va ularning klinik samaradorligini baholashdan iborat. Ishda operatsiyadan keyingi kontraktura shakllanishining sabablari, uning oldini olish va tuzatish usullariga bag'ishlangan mahalliy hamda xorijiy tadqiqotlar ma’lumotlari umumlashtirildi. Erta mobilizatsiya, davolovchi jismoniy mashqlar, mexanoterapiya, fizioterapevtik usullar va multimodal reabilitatsiya yondashuvining tamoyillari ко ‘rib chiqildi. Reabilitatsiya dasturlarini bemorning funksional holatini inobatga olgan holda individuallashtirishga alohida e ’tibor qaratildi. Reabilitatsiyani erta boshlash barqaror kontraktura rivojlanishi va takroriy aralashuvlar xavfini kamaytirishi aniqlandi. Olingan natijalar endoprotezlashdan keyingi bemorlarni yuritishda multidissiplinar yondashuv zarurligini tasdiqlaydi.
-
TIZZA BO‘G‘IMI KONTRAKTURALARIDA REABILITATSIYANING INNOVATSION VA AN’ANAVIY USULLARI: QIYOSIY SHARH
Tizza bo'g'imi kontrakturalari tayanch-harakat tizimining shikastlanishlari, jarrohlik amaliyotlari hamda yallig ‘lanish kasalliklaridan keyin yuzaga keladigan eng ко ‘p uchraydigan va funksional jihatdan muhim asoradardan biridir Maqolada ushbu patologiyaga ega bemorlarni reabilitatsiya qilishning zamonaviy strategiyalari bo ‘yicha tahliliy sharh keltirilgan. Kontrakturalarning shakllanish mexanizmlari, tiklanish jarayonining asosiy bosqichlari hamda turli fizioterapevtik, kinezioterapevtik va manual usullarning samaradorligi ко ‘rib chiqilgan. Erta mobilizatsiya, mashqlarni individual tanlash va zamonaviy texnik reabilitatsiya vositalaridan foydalanishni о ‘z ichiga olgan kompleks yondashuvga alohida e ’tibor qaratilgan. So ‘nggi besh yil ichida chop etilgan mahalliy va xorijiy manbalar tahlil qilindi. Reabilitolog shifokorlar, ortopedlar va fizioterapevtlar о ‘rtasidagi multidissiplinar hamkorlik zarurligi ta ’kidlangan.
-
Tizza bo‘g‘imining kontrakturalarida kompleks reabilitatsiya: zamonaviy tendensiyalar va samaradorlik (adabiyotlar sharhi)
Tizza bo ‘g ‘imi kontrakturatari jarohatlar, jarrohlik amaliyotlari va tayanch-harakat tizimi yallig ‘lanish kasal/iklaridan keying/ eng ко ‘p uchraydigan va funksional ahamiyatga ega asoratlardan biridir. Maqolada turli kelib chiqishga ega tizza bo ‘g ‘imi kontrakturalarini reabilitatsiya qilishning zamonaviy yondashuvlari ко ‘rib chiqiladi. Harakat hajmini tiklashning asosiy usullari keltirilgan, jumladan davolovchi jismoniy mashqlar, mexanoterapiya, massaj va fizioterapevtik muolajalar qo'llanilishi. Reabilitatsiya bosqichlariga va har bir bemorga individual yondashuvning ahamiyatiga alohida e ’tibor qaratilgan. Erta aralashuv va relapslarning oldini olish hamda bemorlarning hayot sifatini yaxshilashga qaratilgan kompleks dasturlarning samaradorligiga urg ‘u berilgan. Maqolada kontrakturalardan keyin tizza bo 'g‘imi funksiyasini tiklashda ко ‘p tarmoqli yondashuvning samaradorligini tasdiqlovchi ohirgi 5 yillik iltniy tadqiqotlar ma ’lumotlari umumlashtirilgan.
-
TOTAL ENDOPROTEZLASHDAN KEYINGI TIZZA BO‘G‘IMI KONTRAKTURASIDA BIOMEXANIKA VA REABILITATSIYA: FUNKSIYA VA YURISHGA TA’SIRI
Ushbu mctqolada total tizza jarrohligi (total tizza bo endoprotezlash) dan so ‘ng kelib chiqadigan tizza bo ‘g‘imi kontrakturasida biomexanika va reabilitatsiya masalalari ко ‘rib chiqilgan. Amaliyotdan keyingi kontrakturalarning dolzarbligi, ularning tarqalishi, harakat funksiyasi, yurish va bemorlarning hayot sifatiga ta siri yoritilgan. Qo ‘llangan mualliflik reabilitatsiya uslubining samaradorligini baholashga qaratilgan tadqiqot maqsadi va vazifalari bayon qilingan. Ushbu uslubga davolash jismoniy tarbiyasi (DJT), kineziterapiya, biomexanik nazorat va funksional test singari elementlar kiritilgan bo ‘lib, tiz bugimi harakatlarini tikiash va yurishni yaxshilashga yo ‘naltirilgan. TEKSdan so ‘ng kontrakturaga ega bo ‘Igan bemorlar ikki guruhga - nazorat va tajriba guruhlariga ajratilgan holda о ‘tkazilgan gipotetik klinik tadqiqotning material va metodlari keltirilgan. Ishlab chiqilgan reabilitatsiya uslubining asosiy tarkibiy qismlari va baholash mezonlari -tizza bo ‘g‘imidagi bukilish/yozilish burchaklari, yurishparametrlari, funksional testlar tavsiflangan.
-
TREATMENT OF PECTUS EXCAVATUM
Anatomically, before puberty, the lower half of the anterior chest wall is represented by a cartilaginous part, especially the costal arch is malleable. It is in this place that deformations develop the most, and it is here that we will apply force to correct it.
-
TURLI XIL GENEZLI GIPERANDROGENEMİYANING REPRODUKTIV TIZIMI FUNKSIYASIGA TA'SIRI
Giperandrogeniya reproduktivyoshdagi ayollarda keng tarqalgan endokrin buzilish bo ‘lib, reproduktiv disfunksiyaning muhim omili hisoblanadi. Androgenlarning ortiqcha ishlab chiqarilishi asosan polikistoz tuxumdon sindromi bilan bog ‘liq tuxwndon genezli yoki tug ‘ma buyrak usti bezi po ‘stlog ‘ining nekklassik giperplaziyasi bilan bog ‘liq buyrak usti bezi genezli bo ‘lishi mumkin. Barqaror giperandrogeniya gipotalamo-gipofizar-tuxumdon о ‘qi regulyatsiyasini buzadi, follikulogenezni izdan chiqaradi va surunkali anovulyatsiyaga olib keladi. Metabolik buzilishlar, ayniqsa insulinrezistentlik, steroidogenezni kuchaytiradi va jinsiy gormonlarni bog ‘lovchi globulin darajasini kamaytiradi, natijada biologik faol androgenlar miqdori ortadi. Giperandrogeniya bepushtlik, endometriy retseptivligining pasayishi va homiladorlikning noqulay yakunlari bilan bog ‘liq. Tuxumdon va buyrak usti bezi shakllarining о ‘zaro bog ‘liqligi zamonaviy ma ’lumotlar asosida yoritilgan.
-
XOLELITIAZ ENDО-JARROHLIK AMALIYOTIDA SI TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASH IMKONIYATLARI
Tadqiqotga 2020 yildan 2025 yilning birinchi yarim yilligiga-cha laparoskopik xoletsistektomiya о ‘tkazilgan 242 nafar bemor kiritildi. Barcha jarrohlik amaliyotlari standart videoregistratsiya orqali yozib olingan bo ‘lib, ya-gona endovideo ma’lumotlar bazasini yaratishga imkon berdi, Vizual belgilarni avtomatik ajratib olish, jarrohlik fazalarini aniqlash, anatomik strukturalarni aniqlash va xavfli zonalarni (Critical View of Safety) algoritmik baholash usullari qo'llanildi. Bemorlardan 150 nafari ayol (62,0%), 92 nafari erkak (38,0%), o'rtachayosh — 49 ± 14yosh. Operatsiyaning ochiq usulga o'tkazilishi faqat 3 ta holatda (1,2%) kuzatildi, intraoperatsion asoratlar esa 11,1%> bemorlarda qayd etildi. Asosiy safro yo ‘llarining jiddiy shikastlanishi aniqlanmadi.
-
XOLELITIAZNING MULTIMODAL ULTRATSON TASHXISI: POKUS VA XAVFLI STRATIFIKATSIYADAN SUNT'IY INTELLEKTSIYANI TADBIRLASHGA
Ushbu tadqiqotda xirurgik amaliyotda multimodal ultratovush diagnostikasi va sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini integratsiyalash imkoniyatlari tahlil qilingan. 2020-2025-yillar davomida laparoskopik xolesistektomiya о ‘tkazilgan 242 nafar bemorning ma ’lumotlari о ‘rganildi. Tadqiqotda YOLOv3 va YOLOv8 arxitekturalariga asoslangan «MedSkan AI» platformasi qo ‘llanildi. SI algoritmlari biliar zona anatomiyasini identifikatsiya qilish, "Critical View of Safety " (CVS) mezonlarini baholash va operatsion xavflarni prognozlashda foydalanildi. Natijalar shuni ko'rsatdiki, SI yordamida diagnostik aniqlik 95% dan oshdi va anatomik tuzilmalarni aniqlashda ekspert xulosalari bilan 92,4%> moslik aniqlandi. Xulosa qilib aytganda, SI texnologiyalari diagnos-tika sifatini oshirish va biliar xirurgiyada iatrogen shikastlanishlar xavfini kamaytirishda yuqori sa-maradorlikka ega.
-
YARA KASALLIGIDA INTERLEYKIN IL10 (C592A) GENINING POLIMORF LOKUSLARI TAQSIMLANISHI VA ULARNING KASALLIK SHAKLLANISH MEXANIZMLARIGA TA’SIRINI BAHOLASH
Yara kasalligi (YaK) ovqat hazm qilish tizimining eng ко ’p uchraydigan kasaUiklaridan biri bo 'lib, takroriy kechishi bilan ajralib turadi va oshqozon va о 'п ikki barmoq ichak shilliq qavatining 3-5 mm dan ortiqyuzasini shikastlanishi bilan tavsiflanadi. Jahonning yetakchi gastroenterologlarining fikricha, oshqozon yarasi kasalligi keng tarqalganligi va jiddiy asoratlarning yuqori tezligi tufayli ко ‘plab mamlakatlarning milliy muammosi hisoblanadi.
-
YOSH VA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA TISHLARNING QATTIQ TO‘QIMALARIDAGI BOSHLANG‘ICH DEMINERALIZATSIYA RIVOJLANISHINING OLDINI OLISH YO‘LLARINI ISHLAB CHIQISH
Stomatologiyada profilaktika dasturlarini joriy etish bolalarda qattiq tish to'qimalarining shikastlanishini sezilarli darajada kamaytirishga olib keladi, bu bir qator tadqiqotlar bilan tasdiqlangan. Bolalar uchun stomatologik yordamni tashkil etishning turli darajalarida tegishli hududiy moslashtirilgan profilaktika ishlariga ehtiyoj bor. Muammo, ayniqsa, vaqtincha tishlash pay do bo'lgan davrda keskindir, chunki aynan shu vaqtda insonning kelajakdagi tish salomatligi uchun poydevor qo'yiladi.
-
YURAK ISHEMIK KASALLIGIDA QO‘LLANILADIGAN DORI VOSITALARIGA TALAB KO‘RSATKICHLARINI BAHOLASH
Farmasevtika bozoridagi yurak ishemik kasalligida qo ‘llaniladigan dori vositalariga bo ‘Igan talabni ekspert baholashga ko‘ra, bisoprolol xalqaro patentlanmagan nomdagi: “Bisoprolol", 2,5 mg, Ns 30; “Bisoprolol", 5 mg, Ns 30; “Bisoprol”, 5 mg, Ns 30; “Bisoprol”, 2,5 mg, Ns 30; “Bisoprolol", 10 mg, Ns 30; “Bisoprol”, 10 mg, Ns 30 tabletkalar; amlodipin, valsartan xalqaro patentlanmagan nomdagi: “Valam” savdo nomdagi tabletkalar, 10 mg/160 mg, Ns 28 - 10 ball; “Valam", 5 mg/160 mg, Ns 28; “Valodip", 10 mg/160 mg, Ns 30; “Valodip", 5 mg/ 80 mg, Ns 30 tabletkalariga doimiy ravishda talab yuqori ekanligi aniqlandi. Yurak ishemik kasalligida qo ‘llaniladigan dori vositalariga bo ‘Igan talabni ekspert baholashga ко ‘га, и laming talab ко ‘rsatkichlari isbotlandi. llmiy izlanishlarda marketing tadqiqotlari asosida yurak ishemik kasalligida qo ‘llaniladigan dori vositalariga bo ‘Igan talab ко ‘rsatkichi bo ‘yicha baholash natijalari iste 'molni optimallashtirish yo ‘Ilari aniqlab berildi.
-
YURAK ISHEMIK KASALLIGI VA 2 TUR QANDLI DIABET BIRGALIKDA UCHRAYDIGAN BEMORLARDA NOS3 (T-786C VA GLU298ASP) POLIMORFIZMLARINING KLINIK VA GEMODINAMIK AHAMIYATI
Mazkur tadqiqotda NOS3 genining T786C va Glu298Asp polimorfizmlarining yurak ishemik kasalligi (YUIK) va 2-tip qandli diabet (QD2) bilan og'rigan bemorlardagi qon tomir reaktivligiga ta’siri o'rganildi. Umumiy hisobda 92 nafar bemor PZR usulida genotiplashdan o'tkazildi. Brachial arteriyaning dupleks ultratovush tekshiruvi asosida boshlang'ich vafunksional testdan keyingi diametri, о ‘rtacha qon oqimi tezligi, rezistentlik vapulsatsiya indekslari, endoteliyga bog ‘liq vazodilatatsiya hamda reaktivlik koeffitsienti baholandi. T/C va Glu/Asp genotiplariga ega bemorlarda qon tomirfunksiyasiningsezilarlipasayishi aniqlandi. Natijalar NOS3 geniningpolimorfizmlari YGIK va QD2 bilan bog'liq bemorlarda endotelial disfunktsiyani rivojlanishida muhim omil ekanligini ко ‘rsatdi.
-
АЛГОРИТМ ОЦЕНКИ ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВЛЕННОСТИ СПОРТСМЕНОВ
Системный подход к оценке психологической подготовленности позволяет своевременно выявлять зоны риска, корректировать подготовку и повышать спортивные результаты. Учёт индивидуальных особенностей спортсмена на различных этапах подготовки позволит повысить эффективность тренировочного и соревновательного процессов.
-
АМПУТАЦИЯДАН СЎНГ НОМУКАММАЛ ЧЎЛТОҚЛИКЛАРДА ЭРТА ТИББИЙ-ИЖТИМОИЙ РЕАБИЛИТАЦИЯ УСУЛЛАРИ
Сўнгги йилларда реабилитологлар, хирурглар, травматолог-ортопедлар, протезчи-техник мутахассислар олдида беморлар ва ногиронлиги бўлган шахсларни протезлашда болдир ва сон соҳасидаги ампутация чўлтоқликларида номукаммал ва нуқсонли чўлтоқликлар муаммоси учрамоқда. Ампутация операцияларидан кейин ногиронлиги бўлган шахсларда реабилитация қилиш ва протезлаш жараёнида номукаммал ҳамда нуқсонли чўлтоқликлар муаммоси кўп учрайди. Бу ҳолатлар асосан қандли диабет асоратлари, қон-томир касалликлари, йўл-транспорт жароҳатлари оқибатидаги ампутациялардан сўнг кузатилади. Номукаммал чўлтоқликлар протезлаш жараёнини қийинлаштиради, оғриқ синдромлари, контрактуралар ва трофик ўзгаришларга олиб келади.
-
АНАЛИЗ АНТРОПОМЕТРИЧЕСКИХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ ФУТБОЛИСТОВ В РАЗРЕЗЕ ИГРОВОГО АМПЛУА
Построение тренировочного процесса тесно связано с учетом индивидуальных особенностей спортсмена и его игровым амплуа. Антропометрия -метод получения информации, на основании которого можно судить об особенностях базового морфофункционального состояния организма в целом. Проанализировав совокупность антропометрических характеристик для данной возрастно-половой группы, врач спортивной медицины проводит первичное заключение о статусе как отдельно игрока, так команды в целом. Достижение больших успехов практически во всех видах спорта невозможно без «материальной базы организма» и, в первую очередь, соответствия компонентного состава тела специфике спортивной деятельности. Биоимпедансный анализ в настоящее время признается наиболее точным и перспективным методом оценки физического развития. Оценка изменения состава тела спортсмена в различные периоды тренировочного цикла позволяет грамотно корректировать стратегию тренировок, режим нагрузок, эффективно и своевременно подводить спортсмена к пику спортивной формы к началу соревнований.
-
АНАЛИЗ ПСИХОЛОГИЧЕСКИХ И ПСИХОСОЦИАЛЬНЫХ ФАКТОРОВ У СПОРТСМЕНОВС ДОРСОПАТИЯМИ
Согласно определению Международной ассоциации по изучению боли - боль представляет собой субъективное сенсорное и эмоциональное переживание, ассоциированное с действительным или потенциальным повреждением тканей, либо описываемое в терминах подобного повреждения [Раимкулов Б.Н. и др., 2016].
В современной спортивной медицине все больше внимание уделяется комплексному изучению психологических и психосоциальных факторов у спортсменов с дорсопатиями.
Психологические факторы определяют индивидуальную предрасположенность к болевым синдромам, модулируют восприятие боли и выбор копинг-стратегий, играя ключевую роль в хронизации боли и снижении качества жизни. Личностные особенности в большей степени влияют на болевое поведение, толерантность к боли и ее эмоциональную окраску [Осипова В.В., 2010].
Многие исследования подтверждают психосоматическую природу дорсопатий: у пациентов выявляется дисбаланс нервных процессов, повышенная тревожность и снижение мотивации, что усугубляет соматическую патологию. При этом характерны коморбидные состояния - низкая стрессоустойчивость, ипохондричность и слабая установка на выздоровление. В результате формируется порочный круг: психогенные факторы провоцируют соматические проявления, а хроническая боль усиливает тревожнодепрессивные расстройства, что обычно обостряется в критические периоды [Осипова В.В., 2010].
Даже при современных методах диагностики и лечения болезней позвоночника, психологическое состояние и социальные факторы человека остаются критически важными для понимания и лечения болевых синдромов спины (дорсопатий). -
АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ МРТ ДИАГНОСТИКИ ПОВРЕЖДЕНИЙ СУХОЖИЛИЙ ВРАЩАТЕЛЬНОЙ МАНЖЕТЫ ПЛЕЧА У СПОРТСМЕНОВ
По данным РНПЦ спорта частота поражений сухожилий вращательной манжеты плеча у спортсменов в Республике Беларусь составляет до 50 % от всех зарегистрированных обращений к врачу травматологу.
Вращательная манжета является ключевым динамическим стабилизатором плечевого сустава. Расположение сухожилий вращательной манжеты в анатомически тесных субакромиальном и субклювовидном пространствах, а также в непосредственном контакте с сухожилием длинной головки бицепса предрасполагает к развитию дегенеративно-дистрофических и травматических ее изменений -развитию тендиноза, частичных и полнослойных разрывов, кальцинирующего тендинита. Дисфункция вращательной манжеты плечевого сустава приводит к развитию хронического болевого синдрома, снижению общей и профессиональной функциональной работоспособности верхней конечности [Доколин С.Ю. 2013, Логвинов А.Н. 2019, Колмаков Д.О. и др., 2023].
Эффективность лечения данной патологии во многом зависит от наличия своевременной и полной информации обо всех поврежденных структурах. Одним из самых информативных является магнитно-резонансная томография (МРТ), которая позволяет детально визуализировать все структуры, определить локализацию патологических изменений, поставить правильный топический диагноз и определить лечебную тактику. -
АНАЛИЗ ФУНКЦИОНАЛЬНЫХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ ФУТБОЛИСТОВ НА ЭТАПЕ ОТБОРАК СОРЕВНОВАНИЯМ
Актуальность: В профессиональном спорте отбор спортсменов к соревнованиям осуществляется не только на основании технической подготовки, но и на основании функциональных показателей тренированности (подготовленности) спортсменов. При спортивном отборе в морфофункциональных показателях большое внимание уделяют индексам внешнего дыхания. Возможности системы дыхания во всех видах спорта весьма значимы, так как существенно определяют общий уровень работоспособности спортсмена, что влияет на результативность спортивной деятельности. Каждый вид спорта предъявляет специфические требования к функциональным способностям спортсмена, поэтому имеются различия в определении спортивной пригодности в каждой из групп видов спорта.
-
АНАЛИЗ ФУНКЦИОНАЛЬНЫХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ ФУТБОЛИСТОВ НА ЭТАПЕ ОТБОРА К СОРЕВНОВАНИЯМ
В профессиональном спорте отбор спортсменов к соревнованиям осуществляется не только на основании технической подготовки, но и на основании функциональных показателей тренированности (подготовленности) спортсменов. При спортивном отборе в морфофункциональных показателях большое внимание уделяют индексам внешнего дыхания. Возможности системы дыхания во всех видах спорта весьма значимы, так как существенно определяют общий уровень работоспособности спортсмена, что влияет на результативность спортивной деятельности. Каждый вид спорта предъявляет специфические требования к функциональным способностям спортсмена, поэтому имеются различия в определении спортивной пригодности в каждой из групп видов спорта.
-
АНАЛИЗ ЭХОКАРДИОГРАФИЧЕСКИХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ, ФИЗИЧЕСКОЙ РАБОТОСПОСОБНОСТИ И БИОХИМИЧЕСКИХ МАРКЕРОВ У БОКСЕРОВ
В высокоинтенсивных видах спорта, таких как бокс, адаптация сердечно-сосудистой системы к аэробно-анаэробным нагрузкам играет ключевую роль. Регулярные перегрузки вызывают структурно-функциональные изменения миокарда (например, гипертрофию левого желудочка), повышая работоспособность, но также риски аритмий, ишемии и внезапной сердечной смерти. По данным ВОЗ и FIMS, сердечно-сосудистые заболевания — ведущая причина инвалидности среди атлетов, что подчеркивает необходимость ранней диагностики. Комплексная оценка взаимосвязей физической работоспособности (МПК, PWC170), биохимических маркеров (гемоглобин, КФК, ЛДГ), гормонального профиля (тестостерон, кортизол) и эхокардиографических параметров (ММЛЖ, КДО, ФВ) особенно актуальна для бокса с его взрывными усилиями. В Узбекистане, где бокс — приоритетный вид спорта (с олимпийскими успехами), отсутствуют систематические данные о кардиальной адаптации, создавая пробел в спортивной медицине. Данное исследование актуально с научной и практической точки зрения, так как способствует развитию доказательных подходов в спортивной кардиологии, оптимизации тренировочного процесса и профилактике перегрузочных состояний у спортсменов.
-
АНЪАНАВИЙ ДАВОЛАШ ЁНДАШУВЛАРИДА 2-ТИП ҚАНДЛИ ДИАБЕТ ФОНИДА СЕМИРИШНИ ХИРУРГИК ДАВОЛАШ
Муаллифлар 2-тип қандли диабет фонида семириш билан огриган беморларни хирургия даволаги бўйича таққослаш гуруҳида ўтказилган таҳлил анъанавий тактиканинг бир қатор жиддий камчиликларини аниқлаш имконини берганини маълум қиладилар. Ушбу камчиликларга операцияларга ёш кўрсаткичларининг чекланганлиги, бариатрия оператив аралашуви турини танлашда етарли дифференциациянинг мавжуд эмаслиги, 2-тип қандли диабет давомийлигини инобатга олмаслик ҳамда стандартлаштирилган даволаш-диагностика алгоритмининг йукчиги киради.
-
АРИТМОГЕННАЯ КАРДИОМИОПАТИЯ, ИНДУЦИРОВАННАЯ ФИЗИЧЕСКИМИ НАГРУЗКАМИ
В большинстве случаев на вскрытии спортсменов, умерших от острой сердечно-сосудистой недостаточности, не выявляется каких-либо известных заболеваний сердца. До 60% патологоанатомических находок - это: отсутствие патологических изменений в сердце (внезапная необъяснимая сердечная смерть), идиопатическая гипертрофия левого желудочка и идиопатический фиброз миокарда (Sheppard M.N., 2012; Finocchiaro G. et al., 2016; Bradley P.J., 2024 и др.). К настоящему моменту, можно сделать вывод о том, что гипертрофия миокарда левого желудочка, идиопатический фиброз миокарда и связанные с ними нарушения ритма сердца у спортсменов даже при отсутствии кардиальной патологии являются факторами риска внезапной сердечной смерти спортсменов, составляя основную долю ее причин. Это определяет актуальность тематики влияния самих физических нагрузок на внезапную сердечную смерть спортсменов.
-
Артeриал гипотeнзияни барвақт аниқлаш: скрининг ташхисоти ва профилактик ёндашувлар
Муаллифлар такидлашича тиббиётни унитила бошланган, тадқиқотларни ва адабий маълумотларнинг қиёсан сунгги йиллардаги камайиш тенденцияси кузда тутилади, касаллиги қаторида ўрин ола бошяаган артериал гипотензия мавзусида охирги ўн йилларда янги тавсифлар, ёндошувлар ва унинг ташхисоти ва даволаш усулларини истицболли келажагини белгиловчи, профилактикасининг “топил.малари "ни тасдиқлаб курсатувчи ашёвий-ил.мий маълумотлар тутами шаклланди. Муаллифларнингхулосасига кура артериал гипотензия сунгги йилларда "қайтадан ” йирик тадқиқотларни объектига тушиб тадқиқотчиларнинг эътиборларини тобора куп торта бошлаган. Улар орасида скрининг тадқиқотда АГгип аниқлаш масалалари кенг ёритилган ва бу усулда уни ўрганиш зарурати келиб чицқанлигига "илмий шаъмалар " ортган. АГгип медикаментозли даволаш ва профилактикаси мавзуси кенг кўтарилгани, долзарб масалаларини ечиб берилаётганлиги ва айниқса коморбидликда, энг кўп юрак етишмовчилиги фонида-алохида эътиборни жалб қилади.
-
Артeриал гипотeнзияни скрининг-ташхисоти ва профилактикасининг долзарб масалалари
Мазкур мақолада артериал гипотензиянинг (АГгип) замонавий скрининг-ташхис усуллари ва профилактикайўначишлари таҳлил қилииган. Хусусан. 2021-2024йиллардаги маҳачлийвахорижийманбачарасосида АГгипнинг эпидемиологик кулами, патогенетик механизми ва клиник оқибатлари ёритилган. Тадқиқотларда ёшлар, айниқса талабалар гуруҳида, функционал-гемодинамик ўзгаришлар эрта босқичда намоён бўлиши, кекса аҳолида эса ортостатик гипотензия синкопа! ҳолатлар ва жараҳатланишлар билан кечиши таъкидланган. АГгипни скрининг қилишда артериал босимни суткалик мониторинг қилши, ортостатик синовлар ва когнитив тестлар кулланишининг мақбуллиги кўрсатилган. Профилактика стратегиялари турмуш тарзи терапия, аутоном нерв тизими барқарорлигини тиклаш ва хавф гуруҳларига йуначтирилган коррекция чораларига асосланади. Мацолада АГгипни кардиоваскуляр касалликларучун яишрин предиктор сифатида баҳолаш зарурлиги таъкидланиб, амалиётга скрининг ва эрта ташхис дастурларини жорий этим бўйича таклифлар берилган.
-
Артeриал гипотeнзиянинг барвақт аниқлаш ва профилактикаси тeхнологияларини тиббий хамда фармакоэпидемиологик шароит ва вазиятларни баҳолаш асосида истиқболли такомиллаштириш йўллари
Муаллифлар такидлашича шарҳга олинган илмий ва амалий манбаларда, клиник тавсия ва қўлланмаларда қайд қилиндики, АГгип - бу огир холат, унда кузатиладиган нохуш, артериол босимни сезиларл кучли даражада тушиб туриши қатор, - то бош айланиши ва бош мия томирларини спазмигача етиб аломатларни келтириб чиқаради. Шунинг учун тадқиқотчилар бир мазмунли фикр билдиришиб тавсия қилишади: АГгип доимий-узлуксиз назоратга, коррекциялаб турит терапиясига ва профилактик ташхисот (Check-up) профилактик тадбирларга мухтож холат хисобланади. Муаллифларнинг хулосасига кура сўнгги йилларда артериол гипотензияни эпидемиология тадқиқ қилишга зарурат тобора ортиб борганлиги тасдиқланади: муъаян минтақа ва аҳоли гуруҳларида қиёсланганда уч баробарда зиёдга ортган. Унинг сабаблари ва хавф омилларини аницлаб ажратиш ва баҳолаш, бошқа юрак-томир ва юқумли бўлмаган касалликлар билан профилактикасини интеграллашган холда олиб бориш масалалари ўз-ўзидан долзарблашган ва айниқса, Узбекистан шароитида кескинлашган. Буларни барчаси аиниқса куп йиллик ва кўп турли тадқиқотларга, артериол гипотензия мисолида, хозирги даврда келиб чиққан эҳтиёжни ва давом этаётган заруратни англатади.
